.: KÜRE DAĞLARI EKOTURİZM DERNEĞİ :.

Mülki sınırları içinde orman bulunan köylere orman köyü denilmekte. Türkiye’de 35. 270 adet köy bulunmakta ve bu köylerin 19.020 adeti orman köyüdür. Türkiye’de köylerde yaşayan nüfus toplamı 14.151 227 kişi olup bu nüfusun 7.145 339 kişisi orman köylerinde yaşamaktadır. Bir başka ifade ile Türkiye’deki mevcut köylerin yaklaşık %54’ü orman köyü olup yine Türkiye’deki köy nüfusunun yaklaşık %51’i orman köylerinde bulunmaktadır. Kastamonu da ise1072 köy olup bunlardan 1030 u orman köyü niteliğindedir.

Orman köylerinde yaşam gerek ekonomik açıdan gerekse sahip olunan olanaklar açısından oldukça zordur. Ulusal gelirden en az pay alan ve ekonomisi ormana bağlı olan bir nüfus kitlesi yaşar orman köylerinde. Önemli bir gelir kaynağıdır orman köyünde yaşayan biri için ormancılık çalışmalarına katılmak. Ancak bu çalışma her yıl düzenli olarak gerçekleşmez. Ormancılık çalışmaları orman işletme müdürlüklerinin planları çerçevesinde gerçekleştirilir. Düzenli olmayan ormancılık faaliyetleri ekonomik açıdan yaşamı daha da zorlaştırır. Bu durum çoğu zaman orman köylüsünün çalışmak için diğer köylere ya da kentlere gitmesine yol açar. Tüm bu zorluklar içinde yaşam devam ederken her hangi bir orman köyü sınırları içerisindeki ormanlar ‘korunan alan’ milli park vb. ilan edilmişse düzensiz ve yeterli olmayan ormandan yararlanma olanakları hepten yok olacaktır. Ve başka bir gelir kaynağı yoksa eğer orman köyünde yaşayanlar için yaşam çok daha zorlaşacaktır. Ve korunan alan çalışmaları ile orman köyünde yaşayan insanlar arasında çatışma da kaçınılmaz olacaktır. Bir tarafta yaşamını zor koşullarda ikame etmeye çalışan orman köylüsü diğer yanda köylünün yüzyıllardır yararlanmakta olduğu ormanları korumaya alan / milli park ilan eden devlet bulunmakta. Bu noktadan sonra tek seçenek orman köyünde yaşayan insanlara alternatif gelir kaynağı oluşturmaktır. Aksi halde korumada başarılı olmak olanaksızdır. Türkiye’de doğa korumada temel sorun doğasının korunması istenen orman köylüsüne alternatif gelir kaynağı oluşturamamak. Ve bu durumun da gerek orman halk ilişkisinde gerekse korunan alan çalışmasında büyük sorunlara neden olduğuna tanık olunmaktadır.

Zümrüt Köyü Küre Dağları Milli Parkı sınırında konuşlanmış tipik bir orman köyüdür. Milli parkın etrafında yer alan diğer orman köyleri gibi Zümrüt Köyünün de gelir kaynağı büyük ölçüde ormancılık faaliyetlerine bağlıdır. Kayın, Sarıçam ve Göknarın en iyi yetiştiği orman alanları bulunmakta Zümrüt köyü sınırları içerisinde. Bir zamanlar bu ormanlarda yapılan üretim çalışmaları ile önemli gelir elde edilen köyde son yıllarda gelir kaynaklarında büyük azalmalar görülmektedir. Çünkü artık Zümrüt köyü ormanlarının önemli bir bölümü Küre Dağları Milli Parkı içerisinde kalmıştır. Kısaca ormanlar milli park statüsüne alınmıştır.

Küre Dağları Gerek Türkiye gerekse Dünya için önemli doğa alanlarından bir tanesidir. WWF tarafından 1999 yılında başlatılan bir kampanya çerçevesinde Küre Dağları da Türkiye Cumhuriyeti tarafından Dünya’ya armağan edilen bir alandır. Küre Dağlarında 1998 yılında Çevre ve Orman Bakanlığınca dış kaynaklı (UNDP) bir proje ile başlatılan korunan alan çalışması 2000 yılında milli park statüsü ile sonuçlandırılmış ve 2000 yılında Küre Dağlarının 37.000 ha ‘ lık bölümü milli park ilan edilmiştir. Bartın ve Kastamonu il sınırlarını da içine alan milli park ilanı yörenin sosyoekonomik yapısında da değişimi başlatmıştır. Milli Park etrafında yer alan yaklaşık 60 adet orman köyü milli park ilanından ekonomik anlamda olumsuz etkilenirken yörede gelişmeye başlayan doğa turizmi ile de farklı bir gelir kaynağından yararlanmayı keşfetmeye başlamıştır. İşte Zümrüt köyü bunlardan beklide en şanslısı olarak görülebilir.

Her olgunun bir hikayesi vardır. Zmrüt köyünün de mutlaka tarihsel bir hikayesi vardır ancak biz burada çok gerilere gitmeden Zümrüt köyünün son 2-3 yıl içinde yaşadıklarını hikayeleştirmek istiyoruz. Aslında her şeyin kısaca değişimin başlaması Küre Dağları Milli Parkının ilanı ile milatlaştırılabilir. Ancak asıl değişimin 2000 yılında milli parkın ilanı ile milli park etrafında yaşayan orman köylerinde ormancılığın üretim fonksiyonu dışındaki değerlerinden de faydalanılabileceğini gören Küre Dağları Ekoturizm Derneğinin (KED) GEF / SGP’ e sunduğu proje ile başladığını ifade edebiliriz. Küre Dağları Ekoturizm Derneği Küre Dağları etrafında turizmin doğru gelişmesine daha doğrusu ekoturizmin korunan alan etrafında yaşayan orman köylerinin kalkındırılmasında bir araç olarak kullanılmasını amaç edinmiş İsmail MENTEŞ’in öncülüğünde 20 kişilik doğa kılavuzu grubunun oluşturduğu bir STK dır. 2003 yılı kışında kurulan KED doğa severlerin Küre Dağlarına olan ilgisini görerek ekoturizmi bir kırsal kalkınma aracı olarak görür ve çalışmalara koyulur. 2003 yılı 15-17 Eylül tarihlerinde Küre Dağları Milli Parkı sınırında bulunan köyler üzerine bir inceleme gezisi düzenler. Geziye SGP, WWF, Kastamonu ve Zonguldak Kooperatif Birliği temsilcileri katılır. Gezide bir çok köyde yöre insanı ve köylülerle toplantılar yapılarak köylerde neler yapılabileceği ve ne tür projeler üretilebileceği tartışılır. Sonuçta bir çok proje fikri oluşur ve bunlardan yaşama geçirilen üç projeden biri Zümrüt Köyü Ekoturizm Uygulama Projesi dir.

Zümrüt Köyü Küre Dağları Milli Parkı sınırında bulunan ve Azdavay bölgesinde yer alan izole bir köydür. Etrafı tamamen ormanlarla kaplı olan köy gerek kültürel gerekse doğal açıdan bozulmamıştır. Yaklaşık 50 hane olan köy 4 mahalle ve 350 nüfustan oluşmaktadır. Nüfusun büyük bölümünün İstanbul’a göç etmesi nedeniyle şu an köyde yaklaşık 35-40 kişi yaşamaktadır.

Proje ile köyde ekoturizmin altyapısını oluşturulması ve alternatif gelir kaynağı oluşturulmaya çalışılmaktadır. Gerek proje fikrinin köylülerle tartışılması gerekse projenin uygulanmasına ilk etapta köy halkı istekli ancak tereddütle yaklaşmışlardır. Proje 2004 yılı yaz dönemi başlamış ve 18 ay süre öngörülmüş ancak 24 ay sürmüştür. Proje ile aşağıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.

Tipik bir orman köyü olan zümrüt de ekoturizm faliyetleri ile orman üretimi dışında rekreasyonel faaliyetlerden ekonomik gelir oluşturmak.
Köy ürünlerinin değerlendirilmesi, paketlenmesi ve saklanmasına yönelik çalışmalarla köy kadınlarının işlendirilmesi.
Bu amaç çerçevesinde Zümrüt köyünde yaşayan kadınlara proje süresince eğitimler verilmiştir. Köyde yetişen ürünlerin hijyenik bir şekilde hazırlanması ve ziyaretçilere sunulması konusunda köy kadınları bilinçlendirilmiştir. Köy için ürün logosu geliştirilerek ürünlerin paketlenmesine başlanılmıştır.
Kullanılmayan köy ilkokulunun ve köyde uygun iki evin pansiyon olarak kullanılacak hale getirilerek yörede pansiyonculuğu geliştirmek.
Bu amaç çerçevesinde; köyde kullanılmayan ilkokul restore edilerek ziyaretçi merkezine dönüştürülmüştür. Köye gelen doğa severler yine köylüler tarafından okulda her türlü konuda bilgilendirilmektedir. Diğer yandan köyde iki geleneksel ev pansiyon şekline dönüştürülmüştür. Köye gelen ziyaretçiler istemesi halinde köyde konaklama imkanına sahip bulunmaktadırlar.
Köyde yerel doğa kılavuzluğu sistemini geliştirmek.
Bu amaç çerçevesinde yaklaşık 10 kişi eğitilerek köye gelen ziyaretçilerin yöreyi güven içinde gezmeleri sağlanmaktadır.
Ata binmek, bisiklete binmek ve doğa yürüyüş olanakları oluşturularak faklı aktivitelere altyapı oluşturmak
Yine ziyaretçilere farklı rekreasyonel aktiviteler sunmak amacıyla 10 adet at alınarak atlı yürüyüş gerçekleştirilmektedir.
Kanyon aktiviteleri geliştirmek.
Küre Dağları Milli Parkının karstik yapısının bir sonucu olan kanyon ve mağaralar ziyaretçilerin ilgi odağı olmaktadır. Bu alanlara yapılan ziyaretler önemli bir rekreasyonel aktivite olarak değerlendirilmektedir.
Uzun dönemde ise Küre Dağlarının PANpark sistemine girmesine katkı sağlamak.

PANpark korunan alanlarda önemli bir sertifikalandırma biçimidir. Yöre insanının PANpark kriterleri çerçevesinde turizm faaliyetleri sürdürmesine yönelik altyapı oluşturulması da proje hedefleri arasında bulunmaktadır.

Proje 2006 yılı sonunda tamamlanmıştır. Proje süresince köylülerle yaklaşık 35 toplantı yapılmıştır. Projede çalışan yabancı uzman 2 kez 15’er günlük çalışma yapmıştır.